ช่วงหยุดปีใหม่ เพื่อนๆ คนเลือกไปเที่ยววัดเพื่อความเป็นศิริมงคลชีวิต หากกำลังวางแผนหาจุดหมายปลายทางกันอยู่ ขอนำเสนอวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร และเพื่อให้การเยี่ยมชมครั้งต่อไปมีความหมายมากกว่าที่เคยไป Adayoff ขอแนะนำ-รวบรวมไฮไลท์ ตลอดจนความหมายที่ซ่อนอยู่สถาปัตยกรรมหินอ่อนแห่งนี้ ให้รับทราบกัน
วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามฯ เดิมเป็นวัดราษฎร์เก่าแก่ ชื่อวัดแหลม ครั้งสมัยรัชกาลที่ 2 ได้ โปรดเกล้าฯให้ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระพิพิธโภคภูเบนทร์ (พระราชโอรสรัชกาลที่ 2) เป็นผู้บัญชาการกองทัพรักษาพระนครที่วัดแหลมแห่งนี้ เมื่อเสร็จสิ้นจากการปราบกบฎในช่วงปี พ.ศ. 2370 พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระพิพิธโภคภูเบนทร์ ได้ทรงบูรณะปฏิสังขรณ์วัดแหลม ร่วมกับ พระเชษฐภคินี พระขนิษฐภคินี พระกนิษฐภาดา และเจ้าจอมมารดา ทั้งสิ้น 5 พระองค์ และสร้างเจดีย์ขึ้น 5 องค์ จึงได้เปลี่ยนชื่อเป็นวัดเบญจมบิตร หมายถึง วัดที่เจ้านายห้าพระองค์บูรณะปฏิสังขารนั่นเอง
ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2441 ในรัชสมัยรัชกาลที่ 5 ได้ทรงดำริสร้างสวนดุสิตให้เป็นสถานที่หย่อนใจในพระนคร (ภายหลังคือพระราชวังสวนดุสิต) นอกจากนี้ ยังได้ดำริได้บูรณะวัดเบญจมบิตรที่อยู่บริเวณใกล้กับสวนดุสิต และสถาปนาให้เป็นวัดประจำรัชกาลที่ 5 และพระราชทานนามวัดนี้ว่า วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามฯ เพื่อสร้างวัดนี้ให้เป็นแบบอย่างสถาปัตยกรรมชั้นนำที่รวบรวมช่างฝีมือรัตนโกสินทร์ เพื่อสร้างพิพิธภัณฑ์รวบรวมพระพุทธรูปโบราณ และเป็น College หรือ สถานที่เล่าเรียนพระปริยัติธรรมและวิชาชั้นสูงของคณะสงฆ์มหานิกาย (อ้างอิง: DhammaThai.org]
ไฮไลท์ 1 ชมสถาปัตยกรรมหินอ่อนอิตาลีที่ใหญ่ที่สุดในไทย
จุดปลายทางของนักท่องเที่ยวทั่วโลก
อัตลักษณ์สำคัญที่ทำให้วัดเบญจมบพิตรเป็นจุดหมายปลายของนักท่องเที่ยวไทยและต่างประเทศ คือ พระอุโบสถที่ออกแบบด้วยหินอ่อนอย่างดีจากประเทศอิตาลี อันเป็นผลงานการออกแบบสถาปัตยกรรมของ สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ส่งไปผลิตหินอ่อนในประเทศอีตาลีและกลับมาประกอบในประเทศไทย ด้วยการใช้หินอ่อนเป็นวัสดุหลักของสถาปัตยกรรมทั้งภายนอกและการตกแต่งภายใน เลยทำให้วัดเบญจมบพิตรฯ ยังมีอีกชื่อที่รู้จักอย่างแพร่หลายในกลุ่มนักท่องเที่ยวต่างประเทศ คือ The Marble Temple
ไฮไลท์ 2 สักการะพระพุทธชินราช (จำลอง)
พระประธานในพระอุโบสถ
เมื่อครั้งที่รัชกาลที่ 5 สร้างวัดเบญจมบิตรฯ ได้มีดำริให้อัญเชิญพระพุทธชินราช จากเมืองพิษณุโลก มาประดิษฐานที่วัดแห่งนี้ แต่ด้วยเมื่อพระองค์ ทรงทราบถึงความหวงแหนในพระพุทธชินราชของชาวเมืองพิษณุโลก แต่บางแหล่งข้อมูลได้บันทึกว่าอาจจะเป็นอภินิหารขององค์พระที่ทำให้ไม่สามารถเคลื่อนย้ายได้ จึงเปลี่ยนพระราชหฤทัย ให้ทรงยกเลิกการอัญเชิญ เปลี่ยนพระดำริเป็นการสร้างจำลองแบบพระพุทธชินราชเป็นประธานในพระอุโบสถแทน (แหล่งข้อมูล ศิลปวัฒนธรรม)
ไฮไลท์ 3 ชมกระจกสีแบบตะวันตกประดับลวดลายเทพพนม
เหนือบานหน้าต่างและประตูพระอุโบสถ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ได้ออกแบบให้มีช่องกระจก Stain Glass เหนือบานประตูและบานหน้าต่างรอบอุโบสถเพื่อเป็นช่องรับแสงสว่าง กระจกสีเหล่านี้ ผลิตโดยช่างฝีมือชาวฟลอเรนซ์ ประเทศอิตาลี การนำลายเทพนมแบบไทยมาผสมผสานกับศิลปะแบบกระจกสีแบบตะวันตกนี้ เป็นแสดงปรัชญาการประยุกต์ศิลปะตะวันออก-ตะวันตกให้สอดคล้องกันอย่างลงตัว หรือแสดงว่าเมืองสยามมีความเจริญทัดเทียมอารยประเทศ
ไฮไลท์ 4 ชมภาพเขียนพระสถูปเจดีย์สำคัญ
จากทุกภูมิภาคบนผนังพระอุโบสถ
กุศโลบายในการสร้างภาพวาดพระสถูปเจดีย์จากทุกมลฑลทิศ เพื่อแสดงอำนาจของการปกครองของสยามที่แผ่ไพศาล การนำพระสถูปมาประดิษฐานในวัดประจำรัชกาล จึงเป็นประกาศอธิปไตยทางวัฒนธรรม ที่สะท้อนแนวคิดกรุงเทพมหานครศูนย์กลางการปกครอง (อ้างอิง: เว็บไซตวัดเบฯจ] และรูปแบบการปกครองแบบ รัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ที่รวมศูนย์พระราชอำนาจที่กระจัดกระจายให้เข้าสู่ส่วนกลาง [อ้างอิง: Silpa-Mag.com]
กุศโลบายในการสร้างภาพวาดพระสถูปเจดีย์จากทุกมลฑลทิศ เพื่อแสดงอำนาจของการปกครองของสยามในรัชสมัยรัชกาลที่ 5 ที่แผ่ไพศาล การนำภาพพระสถูปมาประดิษฐานในวัดประจำรัชกาล จึงเป็นประกาศอธิปไตยทางวัฒนธรรม ที่สะท้อนแนวคิดกรุงเทพมหานครศูนย์กลางการปกครอง และรูปแบบการปกครองแบบ รัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ที่รวมศูนย์พระราชอำนาจที่กระจัดกระจายให้เข้าสู่ส่วนกลาง [อ้างอิง: เว็บไซตวัดเบฯจ Silpa-Mag.com]
ไฮไลท์ 5 สัญลักษณ์กระทรวงบนหนัาบันพระอุโบสถ
นอกเหนือจากภาพวาดพระสถูปเจดีย์ที่เป็นสร้างเป็นสัญลักษณ์ของรัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์ตามที่เขียนไปก่อนหน้านี้นั้น การประดับหน้าบันพระอุโบสถให้เป็นตราประจำกระทรวง ก็เป็นอีกหนึ่งการบันทึกแนวการปฏิรูปการบริหารราชกาลแผ่นดินด้วยเช่นกัน
รัชกาลที่ 5 ได้ปรับปรุงการบริหารราชการให้มีประสิทธิภาพ และทันสมัยให้ทัดเทียมนานาประเทศ โดยพระองค์ได้ยกเลิกระบบการปกครองแบบจตุสดมภ์เดิม เป็นรูปแบบกระทรวง 12 แห่ง และได้นำสัญลักษณ์ของกระทรวงมาประดับที่หน้าบันพระอุโบสถทุกด้าน
ไฮไลท์ 6 พิพิธภัณฑ์พระพุทธรูป 52 องค์
และชมพระพุทธรูปปางลีลายุคสุโขทัย ที่สวยงามที่สุด
ที่บริเวณหลังที่ต่อกับพระอุโบสถของวัดเบญจมบิตร เป็นที่ตั้งของระเบียงคต อันเป็นประดิษฐานพระพุทธรูปจำนวน 52 องค์จากทั่วประเทศ โดยมีทั้งเป็นองค์ดั่งเดิมอัญเชิญมาประดิษฐานที่วัดเบญจมบพิตร และที่เป็นองค์จำลอง อัตลักษณ์ของพระพุทธรูปแต่ละองค์ คือ การรมดำ
พระพุทธรูปที่มีความโดดเดินที่สุด คือ พระลีลาทรงสุโขทัย จากวัดมหาธาตุ กรุงเทพ ได้รับการขนานนามว่าเป็นพระพุทธูปปางลีลาที่สวยที่สุด เพราะมีเส้นรูปทรงและสายผ้าภูษาที่อ่อนช้อย แสดงพุทธลักษณะของมหาบุรุษครบ ๓๒ ประการ (มหาปุริสลักษณะ)
ครั้งหนึ่ง ศาตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ยังได้กล่าวว่า เป็นพระพุทธรูปปางลีลาที่สวยที่สุดเท่าที่เคยเห็นกันมา
ไฮไลท์ 7 อธิษฐานของพรพระธรรมจักร
เพื่อความเจริญก้าวหน้าเลื่อนยศเลื่อนตำแหน่ง
พระพุทธธรรมจักร ประดิษฐานที่ด้านหลังอุโบสถวัดเบญจมบพิตร หรือบริเวณตรงข้ามกับพระเบียงคต พระพุทธธรรมจักร์เป็นพระพุทธรูปศิลปะลพบุรีองค์ใหญ่ มีลายพระธรรมจักรที่ฝ่าพระหัตถ์ด้านขวา พระพุทธธรรมจักร์องค์นี้ มีความสมบูรณ์ที่สุดที่ยังหลงเหลืออยู่ในแผ่นดินไทย
และด้วยพุทธคุณของพระพุทธธรรมจักร คือ เรื่องความเจริญก้าวหน้าเลื่อนยศเลื่อนตำแหน่งในหน้าที่การงาน ตลอดจากสติปัญญาและการความสำเร็จในชีวิต จึงทำให้มีผู้มาสักการะเป็นจำนวนมาก
ไฮไลท์ 8 ชมภาพเขียนจิตรกรรมฝาผนังแบบเสมือนจริง
เล่าพระราชประวัติรัชกาลที่ 5
พระที่นั่งทรงผนวช เป็นอาคารขนาดเล็กที่ตั้งทางด้านซ้ายมือของพระอุโบสถ เปิดให้เข้าชมปีละครั้งใน วันที่ 23 ตุลาคม (วันปิยมหาราช) ภายใน คือ มีสมบัติล้ำค่าของชาติ ประกอบไปด้วย พระแท่นบรรทม เสลียงน้อย และที่สำคัญที่สุดจิตรกรรมฝาผนังบอกเล่าเรื่องราวสมัยรัชกาลที่ 5 ตั้งแต่พระราชพิธีโสกันต์ การขึ้นครองราชย์ การเสด็จประพาสต้น การเสด็จประพาสยุโรป จนถึงการย้ายพระที่นั่งมายังวัด
ความพิเศษของภาพวาดจิตรกรรมชุดนี้ คือ การวาดแบบบุคคลเสมือนจริง (Realism/Naturalism) ที่วาดเล่าบันทึกเหตุการณ์อย่างละเอียดสมจริง ที่วาดโดยช่างหลวงสมัยรัชกาลที่ 5 การวาดภาพลักษณะนี้ถือว่าเป็นมิติใหม่เมื่อย้อนไป 150 ปีก่อน เพราะมีแต่การวาดภาพจากชาดกเป็นสมัยนิยม และยังไม่มีการวาดภาพเหมือนบุคคลจนจิตกรรมฝาผนัง จึงทำให้ภาพจิตรกรรมฝาผนังชุดนี้ มีคุณค่าสูงทางประวัติศาสตร์
อ่านจิตรกรรมที่ควรไปชมสักครั้งในชีวิต ณ พระที่นั่งทรงผนวช – เที่ยววัดเบญจมบิตรดุสิตวนาราม ในมุมที่คุณอาจไม่เคยเห็น EP.2
แหล่งข้อมูลอ้างอืง
ทำไมรัชกาลที่ 5 เปลี่ยนพระราชหฤทัย ไม่ทรงอัญเชิญพระพุทธชินราชมากรุงเทพฯ
